Arktik deniz buzunun erime mevsimi on yıllarca uzadı, ancak 2010 civarında garip bir şey oldu

On yıllarca, Arktik deniz buzları genellikle ilkbaharda daha erken erimeye başlıyor ve sonbaharın sonlarına kadar tekrar donmuyordu. Bu değişiklikler birlikte, yıllık erime mevsimini uzattı ve Arktik genelinde deniz buzlarında büyük kayıplara katkıda bulundu.

NASA öncülüğünde yapılan yeni bir çalışma, uydu izleme çalışmalarının başlamasından bu yana erime mevsiminin önemli ölçüde uzadığını, ancak ortalama süresinin 2010 yılından bu yana nispeten az değiştiğini ortaya koydu.

Arktik Buz Erime Mevsimi Yaklaşık 40 Gün Daha Uzun

Araştırmacılar, Arktik deniz buzunun erime mevsiminin 1979 yılına göre yaklaşık 40 gün daha uzun olduğunu tespit etti.

Bu artışın büyük kısmı 2010’dan önce gerçekleşti. O zamandan beri, erime mevsiminin ortalama uzunluğu oldukça istikrarlı kaldı, ancak zamanlaması bir yıldan diğerine önemli ölçüde değişebiliyor.

Bu değişiklikleri izlemek için ekip, 1979’dan 2023’e kadar uzanan uydu gözlemlerini analiz etti. Her baharda erimenin ne zaman başladığını ve sonbaharda deniz buzunun ne zaman tekrar donmaya başladığını belirlediler.

Yaptıkları analiz, erime mevsiminin uzamasının esas olarak ilkbaharda erimenin çok daha erken başlamasına yönelik büyük bir kaymadan ziyade, sonbaharda donmanın daha geç başlamasından kaynaklandığını gösterdi.

NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde buz bilimcisi ve çalışmanın ortak yazarlarından Linette Boisvert, “Daha önce, her yaz erimeyen bu çok yıllık buz daha fazlaydı,” dedi. “Şimdi buz daha ince ve miktarı daha az olduğu için çok daha fazla değişkenlik var.”

Bununla birlikte, 2000’li yıllarda hızlanan deniz buzunun kalınlığındaki ve yayılımındaki ortalama azalma şimdilik durmuş gibi görünüyor.

Daha Önceki Hızlı Değişim Neden Yavaşladı?

Bu eğilimin neden değiştiğini anlamak için araştırmacılar Arktik’in enerji dengesini incelediler. Bu, Güneş’ten, atmosferden ve okyanustan bölgeye giren enerji ile uzaya geri kaçan kızılötesi enerji arasındaki farkı ifade eder.

2000’li yıllardaki hızlı deniz buzu erimesi sırasında, küçülen buz örtüsü daha fazla koyu renkli okyanus suyunu açığa çıkardı. Parlak deniz buzu, Güneş’ten gelen enerjinin büyük bir kısmını yansıtırken, daha koyu renkli okyanus suyu ise daha fazlasını emer.

Bu ek ısı, sonbahardaki donma olayını geciktirmeye yardımcı oldu ve bu da erime mevsimini uzattı.

Yukarıdaki soldaki haritada, en koyu kırmızı alanlar, o on yıl içinde erime mevsiminin en hızlı uzadığı yerleri işaretlemektedir. Bazı bölgelerde, bu artış yılda 5 güne kadar ulaşmıştır.

Aynı zamanda, Arktik buzunun kendisi de değişiyordu. Bugün kalan deniz buzunun büyük bir kısmı, bir zamanlar Arktik Okyanusu’nda çok daha yaygın olan çok yıllık buzdan daha genç ve daha incedir.

Daha ince buz tabakalarının daha kolay parçalanması nedeniyle, kalan buz örtüsü artık bulutlardaki, fırtınalardaki ve rüzgarlardaki kısa vadeli değişikliklere karşı daha hassas hale geldi.

Bulut Teknolojisindeki Değişiklikler Daha Büyük Bir Rol Oynuyor Olabilir

2010 yılından bu yana bulut desenlerindeki değişimler, Arktik Okyanusu’nun bazı bölgelerine ulaşan güneş ışığı miktarını azalttı.

Bu değişiklik, bireysel yıllar arasında önemli farklılıklar olsa bile, ortalama erime mevsiminin daha uzun süreler boyunca nispeten istikrarlı kalmasına yardımcı olmuş gibi görünüyor.

Yukarıdaki sağdaki harita bu değişimi göstermektedir; daha açık kırmızı ve mavi tonlar, o on yıl boyunca yaşanan değişim oranlarının çok daha düşük olduğunu göstermektedir.

Bulgular, iklim değişikliğinin Arktik bölgesini etkilemeyi bıraktığı anlamına gelmiyor.

Bölge, küresel ortalamanın neredeyse dört katı daha hızlı ısınmaya devam ediyor ve günümüzde varlığını sürdüren deniz buzları, birkaç on yıl öncesine göre çok daha ince.

Bunun yerine araştırmacılar, Arktik bölgesinin, yıllık atmosferik koşulların erime mevsiminin ne kadar süreceği üzerinde daha güçlü bir etkiye sahip olduğu farklı bir evreye girmiş olabileceğini söylüyor.

Boisvert, “Buz erime mevsiminin uzunluğu atmosferik etkilere çok daha fazla bağlıdır,” dedi. “Buzun genel olarak daha ince ve başlangıçta daha savunmasız olması nedeniyle bu etkilerin daha büyük bir rol oynadığı görülüyor.”

Bu durgunluk geçici olabilir.

Araştırmacılar, son dönemdeki istikrara kavuşmanın süresiz olarak devam etmeyebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Kalın Arktik deniz buzu, Grönland’ın kuzeyinde ve Kanada Arktik Takımadaları çevresinde yıl boyunca varlığını sürdürmektedir.

Kalan kalın buz tabakası incelmeye devam ederse, Arktik bölgesi deniz buzunda hızlı bir azalma dönemine girebilir. Bu durumda, erime mevsimi tekrar uzamaya başlayabilir.

Şimdilik, elde edilen sonuçlar, Arktik deniz buzunun uyduyla sürekli olarak izlenmesinin ve buzun erimesini ve yeniden oluşmasını kontrol eden enerji dengesinin önemini vurgulamaktadır.

Bilim insanları, son dönemdeki istikrarın Arktik buz erime mevsiminde kalıcı bir değişimi mi yoksa hızlı değişimlerin yaşanacağı bir başka dönemden önce geçici bir duraklamayı mı temsil ettiğini henüz bilmiyorlar.