Coral Cay Koruma Mirası, Ziyaretimizden On Yıl Sonra Filipinler’de Yeni Bir Yuva Buldu

On yıl önce, The Scuba News, gönüllü dalgıçların mercan türlerini tanımlamayı öğrendiği, su altı araştırmaları yaptığı ve yerel topluluklarla birlikte koruma çalışmalarına katkıda bulunduğu Güney Leyte’deki Napantao’da bulunan Coral Cay Conservation’ın saha üssünden haber yapmıştı.

Bu birinci elden haberler, o zamanlar The Scuba News’e katkıda bulunan ve şu anda The Scuba News UK’nin editörü olan Chantelle Wyatt’tan geldi.

Coral Cay Conservation (CCC olarak da bilinir) artık faaliyet göstermiyor. Ancak gönüllülerin desteğiyle on yıllarca süren mercan resifi araştırmaları sırasında üretilen bilimsel kayıtlar onunla birlikte yok olmadı.

Marine Conservation Philippines, Coral Cay Conservation adının ve dijital arşivinin sorumluluğunu üstlenerek, binlerce sayfalık araştırma verisine, rapora ve çalışmaya Filipinler’de kalıcı bir yer kazandırdı.

Bu, CCC’nin yeniden başlatılması değil. Bunun yerine, kuruluşun tarihi ve bilimsel çalışmaları, eski gönüllüler, araştırmacılar, öğrenciler, doğa koruma uzmanları ve topluluklar için bir kaynak olarak korunuyor.

Scuba News için bu gelişme, on yıl önce Güney Leyte’den ilk kez ele aldığımız koruma çalışmalarını yeniden inceleme fırsatı da sunuyor.

Güney Leyte’deki Coral Cay Koruma Çalışmalarına Geri Bakış

Coral Cay Conservation, 1986 yılında Peter Raines tarafından kuruldu ve bilimsel geçmişi olmayan kişiler de dahil olmak üzere gönüllüleri, profesyonel koruma çalışmalarına katkıda bulunabilecek veriler toplamak üzere eğiten bir yaklaşım geliştirdi.

Günümüzde rutin olarak “vatandaş bilimi” olarak tanımlanacak olan şey, CCC’nin modelinin merkezine yerleşti.

Güney Leyte deniz programı 2002 yılında başladı ve 2008’den itibaren Napantao merkez üssü oldu . Marine Conservation Philippines’in Coral Cay Koruma geçmişine göre , CCC Sogod Körfezi çevresindeki topluluklarla çalıştı ve yaklaşık on topluluk tarafından yönetilen deniz koruma alanının kurulmasına yardımcı oldu.

Wyatt, 2016’da Napantao’ya yaptığı ziyarette, dalış faaliyetlerini bilimsel eğitim, resif araştırmaları, koruma eğitimi ve topluluk katılımıyla birleştiren bir operasyonu belgeledi.

Gönüllüler, su altı araştırmalarına katılmadan önce balıkları, omurgasızları ve dipte yaşayan organizmaları tanımlamayı öğrendiler. Program, sadece yurtdışı gönüllü dalış operasyonu olarak işlev görmek yerine, Filipinli akademisyenler ve yerel topluluklarla da işbirliği yaptı.

Wyatt’ın görüştüğü kişiler arasında, Londra’daki danışmanlık işini bırakan ve CCC’yi dalışa olan tutkusunu anlamlı deniz koruma çalışmalarıyla birleştirmenin bir yolu olarak gören Dominic Revell de vardı.

Gareth Turner da benzer şekilde araştırma ve topluluk katılımının birleşiminin önemini ve CCC’nin dışarıdan dayatılan koruma çözümleriyle gelmek yerine yerel yönetimle birlikte çalışmasının önemini vurguladı.

Aynı ziyarete ait ikinci bir raporda ise topluluk unsuru çok daha küçük ölçekte ele alındı. CCC üssünün yakınındaki bir plaj temizliği sırasında, yerel çocuklar kendiliğinden çöp toplamaya yardım etmeye başladılar; bu da kuruluşun su altı programlarıyla birlikte yürütülen koruma eğitimi çalışmalarını yansıtıyordu.

On yıl sonra, bu projelerin arkasındaki kuruluş ortadan kalktı, ancak dalgıçları tarafından toplanan bilgilerin büyük bir kısmı hala mevcut.

Coral Cay Koruma Projesi Nasıl Son Buldu?

2010’ların sonlarına doğru, CCC’nin uluslararası projeleri kademeli olarak azalmış ve geriye sadece Güney Leyte kalmıştı.

COVID-19 pandemisi sırasında uygulanan uluslararası seyahat kısıtlamaları, 2020 yılında gönüllülerin seyahatlerini durdurdu. Ardından yeniden başlatma girişiminde bulunuldu, ancak CCC nihayetinde 2022’de faaliyetlerini durdurdu.

Geriye kalan ise 36 yıllık koruma faaliyeti boyunca oluşturulan kapsamlı bir araştırma raporları, bilimsel çalışmalar, eğitim materyalleri ve diğer kayıtlar koleksiyonuydu.

Negros Oriental, Zamboanguita merkezli bir STK olan Deniz Koruma Filipinler, artık bu mirası koruma sorumluluğunu üstlendi.

Kuruluş, CCC adını ve dijital arşivini devraldığını ve sosyal medya varlığının sorumluluğunu da üstlendiğini belirtiyor.

Yeni Coral Cay Koruma Alanı, bunun CCC’nin faaliyet gösteren bir koruma kuruluşu olarak geri dönüşü anlamına gelmediğini açıkça ortaya koymaktadır.

Bunun yerine MCP, burayı kuruluşun tarihine ve bilimsel kayıtlarına ev sahipliği yapan bir yer olarak tanımlıyor.

Eski Resif Araştırmaları Neden Hala Önemli?

Filipinler Deniz Koruma Kurumu Direktörü Magnus Nielsen için arşivi korumak, kuruluşun tarihinden çok daha fazlasını ifade ediyor.

Nielsen, The Scuba News’e verdiği demeçte, “Coral Cay, gönüllülerin, doğru şekilde eğitildikleri takdirde, gerçek koruma kararlarına rehberlik edecek kadar iyi mercan resifi verileri toplayabileceği fikrine öncülük etti” dedi.

“Bu vatandaş bilimi yaklaşımı, MCP’nin de temelini oluşturuyor ve biz de bunu Filipinler’de sürdürmekten gurur duyuyoruz. Yıllar içinde birçok eski CCC gönüllüsüyle tanıştık ve hatta orada çalışmış olan kişileri işe aldık. İki kuruluş arasında her zaman bir yakınlık hissi vardı, bu yüzden Alistair bayrağı devretmek istediğinde hiç tereddüt etmedik.”

Bu bağlantı, Coral Cay Conservation’ın sonraki yıllarında liderliğini yapan Alistair Cole tarafından da fark edildi.

MCP tarafından yayınlanan bir açıklamada Cole, kuruluşta CCC’yi tanımlayan birçok özelliği gördüğünü belirterek şunları ekledi: “Filipinler’de meşaleyi ileriye taşıyacak daha iyi bir halef STK dileyemezdim.”

Ancak isimden daha da önemlisi belki de verilerdir.

Coral Cay Koruma Bilimsel Arşivi şu anda 1997 ile 2017 yılları arasındaki araştırmaları kapsayan 2.366 sayfalık 58 rapor içermektedir.

Bunların çoğu doğrudan Filipinler ile ilgilidir ve mercan resifi araştırmalarını, deniz koruma alanı değerlendirmelerini, biyolojik çeşitlilik çalışmalarını ve yerel topluluklarla yürütülen çalışmaları içerir.

Bazıları, köy ve belediyelerin deniz koruma alanlarının nerede kurulması gerektiğine karar vermelerine ve mevcut koruma alanlarının işe yarayıp yaramadığını değerlendirmelerine yardımcı olmak amacıyla üretilmiştir.

Nielsen, “Tüm bu çalışmaların boşa gitmesine izin vermek bir trajedi olurdu,” dedi.

“Bu raporların ardında binlerce gönüllü, personel ve yerel ortak ile su altında geçirilen sayısız saat var; çoğu zaman başka kimsenin araştırma yapmadığı resiflerde. Bazı bölgeler için CCC’nin araştırmaları, mevcut en eski ayrıntılı kayıt olabilir.”

“2005 yılındaki haliyle bir resifi tekrar inceleyemezsiniz, bu yüzden bir web sitesi kapandığında ve bir sunucu devre dışı bırakıldığında, o bilgi sonsuza dek kaybolur. Bunu çevrimiçi ve ücretsiz tutmak bize çok az maliyet getiriyor. Kaybetmek ise herkese pahalıya mal olurdu.”

Gönüllü Dalışlardan Uzun Vadeli Temel Verilere

Geçmişe bakabilme yeteneği, uzun soluklu denizcilik araştırma programlarının en değerli yönlerinden biridir.

Yirmi yıl önce yapılan bir resif araştırması bugünkü koşulları tanımlayamaz, ancak o zamanki durumu ortaya koyabilir. Metodolojiler ve veri kümeleri anlamlı karşılaştırmalara olanak sağladığında, tarihsel kayıtlar araştırmacıların deniz ortamlarının nasıl değiştiğini anlamalarına yardımcı olabilir.

MCP, arşivin bu nedenle ücretsiz olarak erişilebilir kalacağını belirtiyor.

Nielsen, The Scuba News’e verdiği demeçte, “Umarım bu, eski gönüllülere yaptıkları işin önemli olduğunu ve topladıkları verilerin hala okunduğunu gösterir” dedi.

“Bu, onlara aynı nedenlerle tekrar suya girme şansı veriyor. Bilim insanları, öğrenciler ve yerel yönetimler için ise bugünkü resifleri ölçmek için ücretsiz bir referans noktası sağlıyor.”

“Filipinler’in deniz koruma çalışmalarına acilen ihtiyacı var ve bu çalışmaların sağlam kanıtlara dayanması gerekiyor. Resifleri dünyanın en zenginleri arasında yer alıyor ve aşırı avlanma, kıyı gelişimi ve ısınan denizler nedeniyle ciddi baskı altındalar.”

Arşiv, ek materyallerin kataloglanmasıyla birlikte genişletilmeye devam ediyor.

Panaon Adası için Önemli Yeni Bir Dönem

CCC’nin geçmişi ve bugünü arasında başka bir bağlantı daha var.

Napantao, Panaon Adası’ndaki San Francisco belediyesinde yer almaktadır ve Güney Leyte’nin dört belediyesinden biri olan Panaon Adası Koruma Altındaki Deniz Alanı’na dahildir.

Koruma, 29 Ağustos 2025 tarihinde onaylanan 12238 sayılı Cumhuriyet Yasası, yani Panaon Adası Koruma Altındaki Deniz Manzarası Yasası ile resmen tesis edilmiştir.

Bu yasa, Panaon Adası’nı çevreleyen suları Filipinler’in Ulusal Entegre Koruma Alanları Sistemi’ne dahil ediyor ve Liloan, San Francisco, Pintuyan ve San Ricardo bölgelerini kapsıyor.

Bu, CCC’nin Filipinler’deki çalışmalarının önemli bir bölümüyle bağlantılı suların artık ulusal olarak tanınan koruma altındaki bir deniz alanı içinde yer aldığı anlamına geliyor.

Bu, koruma önlemlerinin yalnızca CCC tarafından oluşturulduğu anlamına gelmez. Koruma alanlarının kurulması ve yönetimi, yerel toplulukları, yerel ve ulusal hükümetleri, STK’ları ve sayısız diğer paydaşı yıllar boyunca kapsar.

Ancak bu, Güney Leyte çevresinde yürütülen araştırmalar ve topluluk temelli koruma çalışmaları için önemli bir tarihsel bağlam sağlıyor.

Gönüllüler de Arşivin Bir Parçasıdır

MCP, bilimsel PDF’lerden daha fazlasını koruyor.

Eski Coral Cay gönüllüleri ve çalışanları, kuruluşun yeniden canlandırılan sosyal medya kanalları aracılığıyla yeniden bağlantı kurmaya başladı ve on yıllar öncesine uzanan keşif gezilerinden fotoğraflar ve anılar paylaşıyor.

MCP, mezunlarını, CCC’nin gelişmekte olan tarihine ilişkin bilgileri düzeltmek veya eklemek de dahil olmak üzere, tarihi kayıtlara katkıda bulunmaya teşvik ediyor.

Eski gönüllülere, MCP’nin günümüzdeki koruma dalışı programına katılmak istemeleri durumunda %10 indirim de sunuluyor.

Bu bağlantı kasıtlıdır.

2015 yılında kurulan MCP, gönüllüleri bilimsel dalgıç olarak eğitiyor ve Negros Oriental’da resif izleme çalışmaları yürütüyor. Çalışmaları arasında, kanıta dayalı deniz koruma ve deniz koruma alanlarının yönetimine destek olmak amacıyla veri toplama yer alıyor.

Dolayısıyla kuruluş, kendi yaklaşımı ile CCC’nin on yıllar önce geliştirdiği model arasında açık benzerlikler görmektedir.

On Yıl Sonra

Scuba News’in 2016’da Napantao’dan yaptığı haberde, o an orada yaşananlar konu ediliyordu: gönüllüler bilimsel dalış öğreniyor, su altında gördüklerini kaydediyor ve deniz çevrelerini korumaya çalışan topluluklarla birlikte çalışıyorlardı.

O zamanlar CCC’nin faaliyet süresinin birkaç yıl daha kaldığını bilmenin hiçbir yolu yoktu.

Dalgıçlar, on yıllar sonra bile anket formlarındaki bilgilere birilerinin hâlâ ilgi duyup duymayacağını kesin olarak bilemezlerdi.

İşte bu yüzden arşivin korunması önemlidir.

Koruma verileri, onları toplayan kuruluştan daha uzun süre varlığını sürdürebilir.

Gönüllüler başka yerlere gidiyor. Saha merkezleri kapanıyor. Web siteleri kayboluyor. Hatta kuruluşların kendileri bile bazen varlıklarını sona erdiriyor.

Ancak resif değişmeye devam ediyor.

Geçmişte neler olduğunu kaydetmek, gelecekteki bilim insanlarına, doğa koruma uzmanlarına ve topluluklara yeniden yaratılması giderek zorlaşan bir şey sunar: Okyanusun bugünkü durumunun ölçülebileceği bir geçmişe bakış açısı.