Bilim insanları nesli tehlike altında olan penguenler arasında tuhaf bir paradoks keşfetti

PLOS ONE dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, bir popülasyon en az 25 yıldır istikrarlı kalırken, diğer popülasyon son otuz yılda yüzde 40’tan fazla azalmıştır.

Çalışma, üniversitenin Zooloji ve Deniz Bilimleri bölümlerinden bilim insanlarını bir araya getiren Tawaki Projesi’nden Dr. Thomas Mattern liderliğinde gerçekleştirildi. Araştırmacılar ayrıca Antarktika Araştırma Vakfı ve Küresel Penguen Topluluğu ile de işbirliği yaptı.

Drone Araştırmaları Penguen Popülasyonunda Şaşırtıcı Bir Ayrımı Ortaya Koyuyor

Tepeli penguenler yalnızca Yeni Zelanda’nın Güney Adası’nın yaklaşık 800 kilometre güneydoğusunda bulunan iki izole ada grubu olan Bounty ve Antipodes adalarında ürerler.

Kaç penguenin kaldığını belirlemek için araştırmacılar 2022 ve 2024 yılları arasında kapsamlı drone araştırmaları yürüttüler. Her iki ada grubundaki tüm üreme kolonilerini fotoğraflayıp sayarak, türün tamamına ilişkin ilk kapsamlı popülasyon araştırmasını gerçekleştirdiler.

“Sonuçlar uzun süredir geçerli olan bir varsayımı alt üst ediyor,” diyor Dr. Mattern.

“Sadece 50 hektarlık küçük Bounty Adaları’nda, 40 kat daha büyük ve tarihsel olarak türün kalesi olarak kabul edilen Antipodes Adaları’ndaki kadar (yaklaşık 29.800) üreme çifti bulunduğu tespit edildi.”

Nüfus eğilimlerindeki farklılık daha da beklenmedikti. Küçük boyutlarına rağmen, Bounty Adaları on yıllardır nispeten istikrarlı sayıda üreyen penguen barındırıyor. Bu arada, çok daha büyük olan Antipodes Adaları’nda önemli bir düşüş yaşandı.

“Yeni sayımları 1990’ların ortalarına kadar uzanan tarihi kayıtlarla karşılaştırdığımızda, Bounty Adaları nüfusunun en az 25 yıldır esasen değişmeden kaldığı görülüyor.”

“Buna karşılık, Antipodes Adaları’nın nüfusu 1995’ten bu yana yüzde 40’tan fazla azaldı.”

Penguenler Antipod Adaları’ndan Neden Kayboluyor?

Araştırmacılar, iki popülasyonun zıt yönlere doğru ilerlemesinin nedenini açıklayabilecek birkaç örtüşen baskının olabileceğine inanıyor. Doğal yırtıcılar, giderek daha yıkıcı hale gelen fırtınalar ve kuşların seyahat ettiği ve beslendiği yerlerdeki farklılıklar, bu duruma katkıda bulunuyor olabilir.

Özellikle endişe verici bir faktör, penguen yumurtaları ve yavrularını avlayan, Antarktika altı bölgesine özgü kuşlar olan skualardır. Penguen kolonileri küçüldükçe, kuşlar büyük gruplar halinde yuva yapmanın sağladığı korumanın bir kısmını kaybederler.

“Son on yıllarda Antipodes kolonilerinin küçülmesiyle birlikte, bir zamanlar yumurtaların ve yavruların doğal avcısı olan yerli subantarktika kuşu skua’ya karşı sağladıkları kolektif savunma zayıfladı; bu da avlanma kayıplarının artmasına ve kolonilerin daha da parçalanmasına yol açtı.”

Antarktika Araştırma Vakfı’ndan ortak yazar Dr. Klemens Pütz, başka bir penguen türünü ilgilendiren değişikliklerin bu baskıyı yoğunlaştırmış olabileceğini öne sürüyor.

Doğu kaya penguenleri, 20. yüzyılın ikinci yarısında “felaket niteliğinde” ciddi bir nüfus çöküşü yaşadı. Benzer düşüşler, muhtemelen ısınan okyanus suları nedeniyle, Güney Okyanusu’ndaki üreme alanlarının tamamında meydana geldi. Bugün, Antipodes Adaları’nda 1.000’den az üreme çifti kaldı.

“Kaya penguenleri ortadan kayboldukça, skua kuşları bunun yerine dik tepeli penguen yumurtalarına ve yavrularına yönelmiş olabilirler,” diyor Dr. Pütz.

Daha şiddetli fırtınalar ve farklı göç yolları tehdidi artırıyor.

Avcılar, Antipodes penguenlerinin karşı karşıya kaldığı tek zorluk değil. Güney Okyanusu genelindeki iklim eğilimleriyle tutarlı olarak giderek daha güçlü hale gelen fırtınalar, üreme kolonilerini parçalayan ve kuşları daha savunmasız bırakan toprak kaymalarına neden oluyor.

Okyanus habitatlarındaki farklılıklar ve mevsimsel hareketler de iki popülasyonun neden bu kadar zıt sonuçlar yaşadığını açıklamaya yardımcı olabilir.

Dr. Mattern’e göre, Antipodes Adaları’nda üreyen penguenler, üreme mevsimi sona erdiğinde Antarktika Kutup Cephesi Bölgesi’ne önemli mesafeler kat ederek göç ederler. Buna karşılık, Bounty Adaları’ndaki kuşlar, çevredeki suların daha korunaklı olduğu ve daha bol yiyecek sunabileceği yuvalama alanlarına daha yakın kalırlar.

Bu farklılıklar, aynı türe ait olmalarına rağmen iki popülasyonun çok farklı çevresel baskılara maruz kalmasına neden olabilir.

Schrödinger’in Pengueninin Tuhaf Paradoksu

Araştırmacılar, bu sıra dışı duruma, kapalı bir kutunun içindeki kediyle ilgili ünlü fizik düşünce deneyinden esinlenerek “Schrödinger’in Pengueni” adını verdiler.

Bu deneyde, kutu açılıp kedinin durumu gözlemlenene kadar kedinin hem canlı hem de ölü olduğu varsayılıyor. Ancak Dr. Mattern, penguen keşfinin bu bilindik kavramı tersine çevirdiğini açıklıyor.

“Schrödinger’in kedisiyle ilgili olarak, kutuyu açmak soruyu bir şekilde çözüyor.”

“Dik tepeli penguenlerde ise durum tam tersi. Uzaktan, doğru dürüst araştırmalar yapılmadan, herkes türün tamamı için tek bir cevabın olduğunu varsaydı.”

“Metaforik kutuyu açıp baktığımızda, tek bir durum değil, iki durum olduğunu gördük: Bounty Adaları’nda istikrarlı bir durum, Antipodes Adaları’nda ise düşüş yaşanıyordu.”

Başka bir deyişle, türü bir bütün olarak ele almak, bireysel popülasyonlar içinde neler olup bittiğini gizleyebilir. Araştırmacılar, ancak her iki ada grubunu ayrı ayrı inceleyerek, koşullarının ne kadar çarpıcı şekilde farklı olduğunu ortaya çıkardılar.

Nesli Tehlike Altında Olan Penguenler İçin Gizli Bir Koruma Krizi

Dik tepeli penguen, şu anda Uluslararası Doğa Koruma Birliği Kırmızı Listesi’nde “Nesli Tehlike Altında” olarak sınıflandırılan dünyadaki dört penguen türünden biridir. Yeni Zelanda’ya özgü bir diğer penguen türü olan hoiho/sarı gözlü penguen de aynı sınıflandırmayı paylaşıyor.

Ancak, iki tür çok farklı düzeylerde ilgi görmüştür. Hoiho pengueninin durumu kamuoyunun sürekli ilgisini ve koruma çabalarını çekerken, dik tepeli penguen nispeten göz ardı edilmiştir.

Dr. Mattern, türün mevcut koruma sınıflandırmasının, 1970’lerden kalma ve önemli ölçüde şişirilmiş nüfus tahminlerine dayandığını açıklıyor. Yeni araştırma sonuçları dikkate alındığında, “Nesli Tehlikede” sınıflandırması, azalan Antipodes popülasyonu için genel olarak uygun kalırken, istikrarlı Bounty Adaları popülasyonu için uygun değil.

Bu durum zorlu bir koruma ikilemi yaratıyor. İki popülasyon tek bir değerlendirmede birleştirilirse, popülasyonlardan birinin hızla azalmaya devam etmesine rağmen, türün genel tehdit sınıflandırması aslında iyileşebilir.

“Her iki popülasyonun ortalaması alındığında, küresel sıralama aslında ‘Hassas’ seviyesine yükselecek, bu da Antipodlar’daki düşüşün ciddiyetini gizleyecek ve türün muhtemelen son güvenli kalesi olan Bounty Adaları’nın endüstriyel balıkçılığa ne kadar açık olduğunu hafife alacaktır.”

Araştırmacılar, daha olumlu bir genel sınıflandırmanın güvenlik konusunda yanıltıcı bir izlenim yaratabileceği konusunda uyarıyor. Bounty Adaları nüfusu istikrarlı olsa da, özellikle endüstriyel balıkçılık faaliyetlerinden kaynaklanan önemli tehditlerle karşı karşıya kalabilir.

“Tek bir, görünüşte iyileştirilmiş tehdit sıralaması, Schrödinger’in kutusunun kapağını tekrar kapatmak gibidir; Bounty Adaları nüfusunun gerçekten ihtiyaç duyduğu daha güçlü koruma karşılığında uygun bir yanılsamayı feda etmek anlamına gelir,” diyor Dr. Mattern.

Bulgular, koruma çabalarının yalnızca bir türün küresel statüsüne dayanmak yerine, bireysel popülasyonların koşullarını da hesaba katması gerektiğini vurgulamaktadır. Dik tepeli penguenler için, iki ada grubu arasındaki farklılıkları tanımak, geleceklerini korumak açısından hayati önem taşıyabilir.

Bu çalışma, Antarktika Araştırma Vakfı aracılığıyla Vontobel Vakfı (İsviçre) ve Küresel Penguen Derneği’nden fon almıştır. Araştırma, Yeni Zelanda Koruma Bakanlığı tarafından verilen izinler kapsamında yürütülmüştür.