Antarktika’daki deniz buzunda şaşırtıcı bir değişim yaşandı.

Antarktika, geniş bir okyanusla çevrilidir ve bu da Güney Yarımküre kışında deniz buzunun dışarı doğru yayılması için bolca alan sağlar. Bu durum, okyanus havzasının çevresindeki kara parçalarıyla çevrili olduğu Arktik’ten farklıdır. Antarktika’nın coğrafyası, kış deniz buzunun muazzam mesafelere yayılmasına izin verse de, buzu daha sıcak enlemlere doğru iter ve bu da yaz aylarında erime olasılığını artırır. Sonuç olarak, Antarktika deniz buzu genellikle Eylül ayında en büyük boyutuna ulaşır ve Şubat ayında yıllık minimum seviyesine iner.

NASA ve Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi’ne (NSIDC) göre, Antarktika deniz buzunun yıllık maksimum yayılımına muhtemelen 14 Eylül’de ulaşıldı (yukarıda). Zirve noktasında, buz yaklaşık 17,59 milyon kilometrekare (6,79 milyon mil kare) alanı kaplıyordu. Bu da 2026 yılını uydu kayıtlarındaki en düşük üçüncü kış maksimumuna sahip yıl yaptı.

Antarktika deniz buzları rekor büyümeden tarihi düşük seviyelere geriledi.

On yıllarca, Antarktika deniz buzunun, Arktik’teki hızla küçülen buzun tam tersi yönde hareket ettiği gözlemlendi. 1979 ile 2014 yılları arasında, Antarktika çevresindeki deniz buzunun yayılımı on yılda yaklaşık yüzde 1 oranında arttı. Bununla birlikte, Antarktika buz örtüsünün yıldan yıla doğal olarak önemli ölçüde dalgalanması nedeniyle, araştırmacılar bu kademeli artışın anlamlı bir uzun vadeli değişimi yansıtıp yansıtmadığından emin değiller.

Bu genişleme, özellikle 2012 ve 2014 yılları arasında, Antarktika kış deniz buzunun üç yıl üst üste yeni rekor seviyelere ulaşmasıyla belirginleşti. Bu rekorlar, kutup bölgesindeki koşullarla tam bir tezat oluşturuyordu; zira Arktik deniz buzunda ciddi bir düşüş yaşanıyordu.

Ancak Antarktika’daki yükseliş trendi 2015’te sona erdi. 2016’dan itibaren bölge, deniz buz örtüsünde önemli kayıplar yaşadı ve bu da önceki on yıllara kıyasla çarpıcı bir tersine dönüşü işaret etti. Bazı yıllarda mütevazı toparlanmalar yaşansa da, Antarktika deniz buzu genel olarak tarihsel ortalamasının altında kaldı.

En uç koşullar 2023 yılında yaşandı; Antarktika, uydu gözlemlerinin başlamasından bu yana hem en düşük yaz minimumunu hem de en düşük kış maksimumunu kaydetti. 2026’daki alışılmadık derecede düşük maksimum, bu değişen tabloya önemli bir ölçüm daha ekliyor. Bilim insanları, bu düşüşlerin Antarktika deniz buz koşullarında kalıcı bir dönüşümü mü temsil ettiğini yoksa istatistiksel değişkenlik aralığı içinde mi kaldığını belirlemek için her yıl buzu takip etmeye devam ediyor.

Uydular Antarktika deniz buzunu bulutların arasından nasıl takip ediyor?

Bilim insanları, pasif mikrodalga sensörleri adı verilen aletlerle donatılmış uydular kullanarak Antarktika deniz buzunu ölçüyorlar. Bu aletler, görünür ışığa dayanmak yerine, Dünya yüzeyinden doğal olarak yayılan mikrodalga enerjisini algılıyor.

Deniz buzu, açık okyanus suyuna göre daha güçlü bir mikrodalga sinyali üretir ve bu da araştırmacıların donmuş alanları buzsuz denizlerden ayırt etmelerini sağlar. Bu yaklaşımın önemli bir avantajı, mikrodalgaların bulutlardan geçebilmesidir. Bu, bilim insanlarının, kalın bulut örtüsü geleneksel uydu kameralarının yüzeyi görmesini engellediğinde bile Antarktika deniz buzunu tekrar tekrar gözlemleyebilecekleri anlamına gelir.

Uzun soluklu uydu kayıtları, 1978’in sonlarında NASA’nın Nimbus-7 uzay aracından yapılan gözlemlerle başladı. 1987’den itibaren Savunma Meteoroloji Uydu Programı (DMSP) kapsamında işletilen uydular ek ölçümler sağladı. NASA’nın Aqua uydusu da 2002 ile 2011 yılları arasında veri sağladı.

Uydu teknolojisindeki değişikliklerle birlikte izleme çalışmaları da gelişmeye devam ediyor. 2025 yılında araştırmacılar, Japonya Uzay Araştırma Ajansı’nın GCOM-W uydusundan elde edilen gözlemleri de dahil etmeye başladılar ve bu da Antarktika’nın değişen buz yapısını anlamak için kullanılan onlarca yıllık kaydın korunmasına yardımcı oldu.

NASA Dünya Gözlemevi’nden Michala Garrison tarafından, Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi’nden alınan veriler kullanılarak çekilen görüntüler .